Fantastyka naukowa – filmowe oblicza science fiction. 10 najważniejszych serii w historii gatunku

Fantastyka naukowa to dziś jeden z najpopularniejszych gatunków filmowych, który kształtuje współczesną popkulturę. Sprawdź, jaka jest jego historia, charakterystyka i najważniejsze przykłady filmów sci-fi.
fantastyka naukowa

Fantastyka naukowa, znana też pod nazwą science fiction, to obszerna dziedzina kultury popularnej w obszarze literatury, kina i gier wideo, której początki sięgają powieści grozy z XIX wieku. Obok fantasy i horroru jest to jedna z gałęzi fantastyki. Co wyróżnia ją od pozostałych? Czemu zawdzięcza swoją gigantyczną popularność? I od kiedy funkcjonuje w przemyśle filmowym? Odpowiedzi znajdziesz w poniższym artykule.

Fantastyka naukowa – definicja gatunku i krótka historia kina sci-fi

Fantastyka naukowa jako gatunek filmowy narodziła się już u zarania kina. Pierwszym twórcą filmów science fiction był jeden z ojców kinematografii, Georges Melies, który w 1902 roku nakręcił „Podróż na Księżyc”. Pionierzy gatunku musieli uciekać się do rozmaitych sztuczek, by ukazać na ekranie fantastyczne zjawiska. Dziś kino sci-fi bazuje przede wszystkim na efektach specjalnych i to ono napędza ich rozwój.

W dzisiejszych czasach chyba nikomu nie trzeba już tłumaczyć, co to jest fantastyka naukowa. Pokrótce wyjaśnimy więc tylko, że są to teksty kultury, zazwyczaj futurystyczne, które opowiadają o osiągnięciach nauki i techniki oraz ich wpływie na życie ludzkości. Filmy fantastycznonaukowe są wyrazem marzeń lub lęków związanych z eksploracją kosmosu, podróżowaniem w czasie, rozwojem sztucznej inteligencji czy inżynierii genetycznej. W przeciwieństwie do fantasy i horrorów, filmy sci-fi opierają się na zasadach prawdopodobieństwa. Elementy fantastyczne mają w nich zwykle podłoże naukowe lub pseudonaukowe.

Sprawdź!
Dramat historyczny – dziejowe wydarzenia na ekranach kin. 10 najlepszych filmów historycznych

Do najważniejszych podgatunków kina sci-fi należą:

  • space opera;
  • dystopia;
  • cyberpunk;
  • steampunk;
  • postapo;
  • film superbohaterski.

Fantastyka naukowa – najważniejsze serie science fiction w historii kina

Filmy z kategorii fantastyki naukowej są znane od dekad, jednak obecnie obserwujemy nie tylko wzrost ich popularności i ilości, lecz absolutną przewagę science fiction nad wszystkimi innymi gatunkami w obszarze kina masowego. MCU i „Gwiezdne wojny” to najbardziej dochodowe franczyzy na świecie, które daleko w tyle zostawiają wszystkie inne serie filmowe. Pozostałe klasyki sci-fi, nawet jeśli nie przynoszą takich samych zysków, są otoczone kultem, jaki rzadko spotyka dzieła nienależące do fantastyki. Które z nich są najważniejsze i mają największe rzesze fanów? Oto 10 najsłynniejszych filmowych serii fantastyki naukowej.

1. „Gwiezdne wojny” (1977–2019)

Najsłynniejszy przejaw fantastyki naukowej w dziejach świata, który wywarł ogromny wpływ na kinematografię i całą popkulturę. „Gwiezdnym wojnom” dużo bliżej jest do baśni i fantasy niż do science fiction, dlatego w odniesieniu do „Star Wars” używa się zwykle terminu space opera. Akcja wszystkich filmów i seriali toczy się dawno, dawno temu w odległej galaktyce, a fabuła skupia się na zakonie Jedi i rebeliantach, którzy walczą z przedstawicielami Ciemnej Strony Mocy.

Filmowa seria, znana też jako saga Skywalkerów, składa się z trzech trylogii  – głównej (1977–1983) i prequelowej (1999–2005), które nakręcił George Lucas, oraz sequelowej, która powstała w latach 2016–2019 po zakupie studia LucasFilm przez Disneya. Poza wymienionymi produkcjami powstały też liczne spin-offy i seriale aktorskie oraz animowane.

2. „Star Trek” (1979–2016)

„Star Trek” to przede wszystkim fenomen telewizyjny, który narodził się w 1966 roku. Popularność serialu postanowili wykorzystać m.in. producenci filmowi i w 1979 roku na ekrany trafił pierwszy pełnometrażowy hit serii. Jej kolejne odsłony to opowieści o wielorasowych załogach różnych statków kosmicznych Gwiezdnej Floty, które przemierzają kosmos w poszukiwaniu nowych światów. Dotychczas w ramach franczyzy powstało 13 filmów i 9 seriali.

Sprawdź!
Thriller medyczny, czyli groza w szpitalnym kitlu. Jakie filmy należą do tego podgatunku?

3. „Obcy” (1979–2017)

Seria z pogranicza fantastyki naukowej i body horroru, zapoczątkowana przez Ridleya Scotta. Jej akcja toczy się w przyszłości, w której ludzkość dzięki hibernacji potrafi odbywać międzygwiezdne podróże. Tytułowa postać to ksenomorf, który po raz pierwszy pojawił się jako pasażer na gapę w statku kosmicznym Nostromo. Główną bohaterką jest natomiast Ellen Ripley, członkini załogi grana przez Sigourney Weaver.

Scott jest reżyserem tylko pierwszego z czterech filmów należących do oryginalnej serii. W latach 2012 i 2017 nakręcił dodatkowo dwa prequele.

4. „Blade Runner” (1982 i 2017)

„Łowca androidów” jest kolejnym arcydziełem fantastyki naukowej stworzonym przez Ridleya Scotta. Adaptacja powieści Philipa K. Dicka to kultowy klasyk neo-noir, którego akcja toczy się w dystopijnej przyszłości. Głównym bohaterem jest Rick Deckard (Harrison Ford) przemierzający deszczowe, mroczne i oświetlone jedynie zimnymi neonami Los Angeles, by wyłapywać i unicestwiać zbuntowanych replikantów. „Blade Runner” skupia się przede wszystkim na kwestiach filozoficznych dotyczących istoty człowieczeństwa.

W 2017 roku po 35 latach od premiery oryginału na ekrany trafił sequel w reżyserii Denisa Villeneuve’a, którego akcja została osadzona 30 lat po wydarzeniach z filmu Scotta. „Blade Runner 2049”, w którym główną rolę zagrał Ryan Gosling, jeszcze głębiej zanurza się w tematy poruszone przez poprzednika i jeszcze bardziej zachwyca wizualną maestrią. Na jego kanwie powstało kilka krótkich metraży i seriali.

5. „Terminator” (1984–2019)

Terminator to postać kultowa i jedno z najważniejszych filmowych wcieleń Arnolda Schwarzeneggera. Jest to cyborg z przyszłości, który po raz pierwszy pojawił się w filmie Jamesa Camerona z 1984 roku, by zabić matkę przywódcy ruchu oporu przed jego narodzeniem. Później jeszcze wiele razy podróżował w przeszłość, by John Connor nie mógł stanąć na czele rebeliantów podczas wojny z maszynami.

Filmowa seria „Terminatora” składa się z 7 filmów, na podstawie których powstały też serial i inne teksty kultury.

Sprawdź!
Zagraniczne i polskie filmy historyczne. Ranking najlepszych filmów historycznych

6. „Matrix” (1999–2021)

„Matrix” to cyberpunkowe arcydzieło, które w 1999 roku swoimi innowacyjnymi efektami specjalnymi zrewolucjonizowało kino. Film opowiada o świecie rządzonym przez maszyny, które karmią ludzkie umysły iluzją normalnego życia, by czerpać z nich energię. Głównym bohaterem „Matrixa” jest wybraniec o pseudonimie Neo, którego zadaniem jest przebudzenie ludzkości i uratowanie swojego gatunku. W jego rolę wcielił się Keanu Reeves.

Po gigantycznym sukcesie produkcji z gatunki fantastyki naukowej siostry Wachowskie zrealizowały dwa sequele „Matrix: Reaktywacja” i „Matrix: Rewolucje”. W 2021 roku na ekrany trafiła 4. część serii nakręcona przez samą Lanę.

7. „Mad Max” (1979–2015)

Najsłynniejsze postapo w dziejach kinematografii, które można podsumować słowami krew, pot, piach, smar i rdza. Jego akcja toczy się w bliżej nieokreślonej przyszłości na australijskich pustkowiach, gdzie po zagładzie nuklearnej bandy ocalałych walczą o przetrwanie. Tytułowy bohater to samotnik szukający zemsty za doznane krzywdy.

Pierwszy film George’a Millera z serii „Mad Max” powstał w 1979 roku. Główną rolę zagrał wówczas Mel Gibson. Produkcja doczekała się dwóch sequeli oraz rebootu z 2015 roku z udziałem Toma Hardy’ego. Obecnie w przygotowaniu jest kolejna odsłona serii.

8. Filmowe Uniwersum Marvela (od 2008)

Marvel Cinematic Universe to światowy fenomen, najdłuższa seria filmowa i najbardziej dochodowa franczyza w historii kina. Produkcje MCU opowiadają o przygodach komiksowych superherosach takich jak Spider-Man, Iron Man, Thor czy Kapitan Ameryka. Pierwszym filmem serii był „Iron Man” z 2008 roku, a dyptyk „Avengers: Infinity War” i „Avengers: Endgame” z lat 2018–2019 zwieńczył budowaną przez 10 lat Infinity Sagę. W tym największym crossoverze w dziejach kina pojawiło się kilkadziesiąt gwiazd ponad dwudziestu filmów o superbohaterach.

Kontrakty wielu gwiazd MCU zakończyły się na „Końcu Gry”, jednak pojawili się ich godni następcy. W samym 2022 roku na ekrany trafią trzy kolejne filmy oraz kilka seriali należących do franczyzy.

Sprawdź!
Filmy muzyczne, które warto obejrzeć nie tylko na Netflix!

9. Science fiction Christophera Nolana

Christopher Nolan to jeden z mistrzów współczesnego kina i najwybitniejszy twórca filmów z gatunki fantastyki naukowej w XXI wieku. Jego wizjonerskie dzieła nie łączą się w serie, lecz samo nazwisko reżysera stanowi markę, która przyciąga do kin rzesze fanów sci-fi.

Filmy Nolana skupiają się przede wszystkim na kwestiach pamięci, czasu, ludzkiej moralności i tożsamości. Narracja budowana jest na ogół nielinearnie, a jej stałymi elementami są labirynty i paradoksy. Styl reżysera wyróżnia się przede wszystkim silnym związkiem formy i treści. W jego filmach przeważa mroczna estetyka, miejski krajobraz i praktyczne efekty specjalne. Najważniejsze dzieła science fiction w dorobku Nolana to „Incepcja” i trylogia o Mrocznym Rycerzu z przewagą fiction oraz „Interstellar” i „Tenet” z przewagą science. Dwa ostatnie tytuły powstały w konsultacji z fizykami.

10. „Diuna” (2021)

„Diuna” to osadzona w odległej przyszłości historia rodów walczących o międzyplanetarną dominację po tym, jak znany nam świat został wyniszczony przez trwającą ponad 100 lat wojnę ludzi z maszynami. Kultowy cykl Franka Herberta gości na ekranach kin i telewizorów od 1984 roku, jednak dopiero w 2021 roku „Diuna” doczekała się godnej adaptacji filmowej. Dzieło Denisa Villeneuve’a to dopracowane w każdym calu widowisko, w którym rolę Paula Atrydy zagrał Timothee Chalamet. Produkcja jest pierwszą częścią serii, której kontynuacja ukaże się w 2023 roku.

Jeśli spodobał Ci się powyższy artykuł o fantastyce naukowej, sięgnij też do naszych pozostałych zestawień i rankingów filmowych.

Może Cię także zainteresować:
Sprawdź!
Film drogi – ranking najlepszych filmów o podróży bohaterów [TOP 10]
Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *

Może Cię także zainteresować: